به گزارش خبرنگار گروه اقتصاد ، چای به عنوان یک کالای استراتژیک و از اقلام مصرفی اکثر اقشار جامعه بوده و توجه به این بخش برای حمایت از چایکاران همواره مورد توجه دولت و مسئولین قرار دارد.
این نکته حائز اهمیت است که پرداخت به موقع مطالبات به چایکاران میتواند انگیزهای برای تولید بیشتر برای آنها باشد و با افزایش تولید، واردات این محصول پرمصرف به کشور تا حد زیادی کاهش پیدا می کند و از طرفی ارز قابل توجهی برای رونق تولید می تواند به کار گرفته شود.
در همین راستا با محمد ولی روزبهان رئیس سازمان چای کشور به گفت و گو تفصیلی پرداختیم تا از آخرین وضعیت کشت و توزیع این کالای استراتژیک و مشکلات چایکاران و همچنین پرداخت تسهیلات به آنها باخیر شویم.
میزان: در سال جاری چقدر چای از سطح زیر کشت این محصول استراتژیک برداشت شده است؟
روزبهان: بالغ بر ۱۰۸ تن برگ چای سبز در سال جاری از چایکاران استانهای گیلان و مازندران خریداری شده است که این مقدار با توجه به شرایط جوی و کاهش نزولات و همچنین خشکی هوا میزان قابل توجهی بوده است.
میزان: به واسطه برداشت ۱۰۸ تن چای سبز درسال جاری چقدر هزینه باید به چایکاران پرداخت شود و چقدر از مطالبات چایکاران به آنها پرداخت شده است؟
روزبهان: در سال جاری بالغ بر ۲۰۳ میلیارد تومان چای از چایکاران استانهای شمالی خریداری شده و بالغ بر 160 میلیارد تومان از این رقم که بیش از 80 درصد از بدهی چایکاران بوده پرداخت شده است که البته طی روزهای آینده هم پرداختهایی خواهیم داشت و این رقم بیشتر خواهد شد.
میزان: تسویه مطالبات چایکاران چه موقع انجام میشود؟
روزبهان: سیستم خرید و تسویه مطالبات به این صورت است که شورای اقتصاد تصویب کرده ۶۰ درصد از بهای چای را دولت به صورت یارانه به چایکاران پرداخت کند و ۴۰ درصد از بها را کارخانجات خریدار چای باید پرداخت کنند که بعد از تولید و فروش چای باید از محل فروش، مطالبات را پرداخت کنند.
به طور کلی از ۲۰۳ میلیارد تومان حق چایکاران در سال جاری حدود ۱۲۲ میلیارد تومان قدرالسهم دولت بوده که ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیارد تومان آن تسویه شده و از ۸۱ میلیارد تومان سهم کارخانجات حدود ۴۸ میلیارد تومان آن پرداخت شده است.
پیش بینی میشود که در روزهای آینده پرداخت بدهی چایکاران به ۱۶۵ میلیارد تومان برسد و معمولا تا ماههای پایانی سال تسویه حساب نهایی انجام خواهد شد ضمن اینکه در دوسال اخیر تولید از ۲۰۰ میلیارد تومان گذشته که رقم قابل توجهی است.
در این میان ۴۰ درصد از چای تولید توسط کارخانجات باید خریداری شود و کارخانجات بعد از تولید و فروش از محل فروش باید آن را پرداخت کنند که از رقم ۱۴۵ میلیارد حدود ۴۸ میلیارد آن توسط کارخانجات تولید چای پرداخت خواهد شد.
میزان: سهم دولت از پرداخت مطالبات چایکاران چقدر بوده است؟
روزبهان: دولت از ۲۰۳ میلیارد تومان باید 60 درصد را به تولیدکنندگان چای پرداخت کند و پیش بینی میشود تا اسفند ماه و یا قبل از آن تسویه حساب نهایی چایکاران انجام شود.
میزان: تولید چای در سالهای اخیر چه تغییری کرده است؟
روزبهان: دو سالی است که میزان برداشت چای از مرز ۲۰۰ میلیارد تومان گذشته و این درحالی است که سال ۹۴، بالغ بر ۱۳۸ میلیارد تومان پرداختی به چایکاران داشتیم واین رقم در سال ۹۲ تنها حدود ۶۹ میلیارد تومان بوده است.
میزان: چه عواملی درافزایش تولید چای تأثیرگذار بوده است؟
روزبهان: اولین دلیل افزایش قیمت تضمینی چای در سالهای اخیر بوده که مشوقی برای چایکاران محسوب میشود و دومین دلیل را می توان تشکیل صندوق حمایت از چایکاران کشور اعلام کرد که با دادن تسهیلات ویژه به چایکاران سبب افزایش تولید چای شده است. با افزایش سطح زیر کشت برگ سبز چای که حدود ۳ تا ۴ هزار هکتار بوده است باغات فعال چای از ۱۷ هزار هکتار به ۲۱ هزار هکتار رسیده است و درکل ۲۶ هزار هکتار باغ چای در کشور وجود دارد.
میزان: خرید تضمینی چای در سال جاری با چه قیمتی بوده است؟
روزبهان: قیمت تضمینی برگ درجه یک چای ۲ هزار و ۶۲۴ تومان تخمین زده شده و این در حالی است که چای درجه دو با قیمت ۱۴۶۹ تومان از چایکاران خریداری میشود.
میزان: چه تسهیلاتی برای چایکاران و رونق تولید در نظر گرفته شده است؟
روزبهان: آغاز پرداخت تسهیلات به چایکاران آذرماه اعلام شده است و از این تاریخ به تدریج چایکاران برای دریافت تسهیلات با سودهای صفر تا ۴ درصد مراجعه میکنند و در این میان چایکاران برای دریافت تسهیلات باید برای برداشت به باغها مراجعه کنند و بعد از شروع برداشت برای دریافت تسهیلات اقدام کنند.
از تاریخ ۱۸ آذرماه بالغ بر ۲۵۰ میلیون تومان به گروهی از چایکاران که تقاضای تسهیلات داشتند از محل صندوق پرداخت شده و این درحالی است که سال گذشته بالغ بر ۳۱ میلیارد تومان وام با سود صفر تا ۴ درصد به چایکاران و کارخانجات پرداخت شده است.
میزان: بازپرداخت وامهای اعطایی به چایکاران به چه صورت است؟
روزبهان: بازپرداخت تسهیلات پرداختی به چایکاران یک ساله تا پنج ساله در نظر گرفته شده است که برای اقدامات مکانیزاسیون، بهسازی، هرس باغها و بازسازی باغات استفاده میشود.
میزان: در حال حاضر ایران در تولید چای ارگانیک در جهان چه جایگاهی دارد؟
روزبهان: کشورهای مختلف جهان به جهت شرایط اقلیمی خاص نیاز به استفاده از سموم مختلف برای دفع آفات دارند و به جرأت میتوان گفت که ایران تنها کشوری است که در تولید چای از سم استفاده نمیکند و تمام تولید را به صورت کاملا ارگانیک به دست مصرف کننده میرساند.
بیشتر باغات چای در استانهای گیلان و مازندران قرار دارند و شرایط آب و هوایی این مناطق به صورتی است که با رسیدن به دمای زیر صفردرجه چای از آفات و بیماری در امان خواهد بود و با این وجود نیازی به استفاده از سموم آفتکش احساس در باغات چای نمیشود.
میزان: برای دفع آفات محدود چایکاران از چه روشهایی استفاده میکنند؟
روزبهان: با بی نیاز شدن چایکاران از استفاده سموم شیمیایی بهره برداری از باغات چای به بیشترین میزان خود میرسد و نیازی به هزینه برای خرید سم وجود ندارد و از طرفی چایکاران برای دفع آفتهای محدود از باغات چای از روشهای بیولوژیک مثل کفش دوزکها و زنبورهای عسل استفاده میکنند.
میزان: چرا مردم بیشتر به استفاده از چایهای خارجی تمایل دارند؟
روزبهان: نگاه خیلی از مردم نسبت به چای متفاوت است و انتظار دارند که حتماً چای رنگ غلیظ و بوی فراوانی داشته باشد و از این رو مردم باید در مورد چای نگاه واقع بینانه داشته باشند.
مردم باید بدانند که چند گرم چای خشک میتواند به یک استکان آب جوش رنگ دهد و عطر چای نمیتواند عاملی برای مرغوب بودن چای محسوب شود واین درحالی است که چای خوب و طبیعی نیازی به طعم دهنده ندارد وافراد برای کالاهای بی کیفیت مواد افزودنی اضافه میکنند که به نظر مشتری خوب جلوه دهد.
خواسته ما از مردم این است که از چای خالص ایرانی استفاده کنند و چای اگر زودتر از دست چایکاران خریداری شود به رونق تولید کمک میکند.
میزان: آیا چای ایرانی در دست چایکاران باقی میماند؟
روزبهان: چای ایرانی در دست چایکار باقی نمیماند و خوشبختانه تمام تولیدی آنها به فروش میرسد، اما این نکته حائز اهمیت است که با فروش سریعتر چای، تولید رونق بیشتری خواهد گرفت و مطالبات چایکاران زودتر پرداخت میشود و درصد بالایی از باغات چای احیا خواهد شد.
میزان: مردم در سالهای اخیر چقدر چای ایرانی مصرف کردهاند؟
روزبهان: خبر خوش این است که روند استفاده از چای ایرانی در سالهای اخیر رو به رشد بوده و این خود نوید دهنده تغییر نگاه مردم نسبت به چای ایرانی شده است درحالی که درسال ۹۳ حدود ۸ هزار تن چای ایرانی مصرف شده و درسال ۹۵ این رقم به ۲۲ هزار تن رسیده است.
میزان: چقدر به سطح زیر کشت مزارع چای افزوده شده است؟
روزبهان: درسالهای اخیر حدود ۴ هزار هکتار از باغات چای با احیاء به چرخه تولید برگشت داده شد و این نکته حائز اهمیت است که در هر هکتار به طور متوسط یک نفر مشغول به کار میشود و به عبارتی در سال جاری ۴ هزار شغل به واسطه افزایش سطح زیر کشت چای ایجاد شد و از این راه ۵۰ هزار دلار ارز ذخیره شده است.
میزان: در سال چقدر تولید چای سفید تولید میشود و در صورت صادرات به چه کشورهایی فرستاده میشود؟
روزبهان: حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم چای سفید در سال توسط چایکاران تولید میشود که قیمت آن حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است به طوریکه بخش کمی از چای سفید در داخل کشور مصرف میشود و بیشتر آن به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر میشود.
میزان: چای سفید چطور تولید میشود و چرا قیمت آن تا این حد گران است؟
روزبهان: چای سفید دراصل برگهای بالایی بازنشده چای محسوب میشود و به دلیل زحمت بالای تولید این محصول و محدودیت برگها امکان تولید بالای این محصول در داخل کشور وجود ندارد.
میزان: انواع چای ایرانی و خارجی با چه قیمتی به دست خریدار میرسد؟
روزبهان: چای ایرانی با افزایش ۸ تا ۱۰ درصدی در سال جاری با رنج قیمت بین ۳۵ هزار تومان تا ۴۰ هزار تومان و چای معمولی با قیمت حدودی ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان به دست مصرف کننده میرسد و این درحالی است که چای خارجی با کیفیت با رنج قیمت ۴۰ تا ۴۵ هزار تومان فروخته میشود.
میزان: آخرین وضعیت بیمه چایکاران به چه صورت است؟
روزبهان: در سال گذشته ۲۰ رصد از چایکاران باغات چای خود را بیمه کردند و ۸۰ درصد باقی مانده که توان پرداخت حق بیمه نداشتند از سوی دولت تحت پوشش قرار گرفتند و این درحالی است که در سال جاری کلیه چایکاران از محل اعتبارات صندوق حمایت از صنعت چای، تحت پوشش بیمه قرار گرفتند.
میزان:چند چایکار تحت پوشش بیمه قرار گرفتند؟
روزبهان: در کل بالغ بر ۵۵ هزار چایکار بدون پرداخت هزینهای تحت پوشش بیمه قرار گرفتند که در سال جاری به نیابت از چایکاران کلیه متقاضیان را تحت پوشش بیمه قرار دادهایم و بهای آن را از محل تسهیلات یارانهای و وامهایی که این صندوق دارد، پرداخت میکنیم و در سال آینده از محل فروش برگ سبز چای مبالغ کسر خواهد شد.
میزان: درحال حاضر چای سنواتی در انبارها باقی مانده است یا خیر؟
روزبهان: با گذشت سه سال از تاریخ تولید چای تاریخ مصرف آن میگذرد و به آن چای سنواتی گفته میشود و خوشبختانه از سال ۸۹ به بعد هیچ چای تولیدی در کشور تبدیل به چای سنواتی نشده و در همان سال فروخته میشود.
میزان: وضعیت چایهای سنواتی قبل از سال ۸۹ به چه صورت است؟
روزبهان: چایهای تاریخ مصرف گذشته مربوط به سالهای قبل از ۸۹ که به هر دلیلی فروش آنها میسر نشده است در انبارها پلمب هستند و به هیچ وجه امکان خروج آنها وجود ندارد و تنها برای مصارف صنعتی صادراتی و با نظارت مسئولین و به صورت پلمب به کشورهای دیگر صادر میشود.
گفتنی است مکانیزم قیمت گذاری بالا و روند کنترل چایهای سنواتی در داخل کشور به گونهای است که ارزش اقتصادی برای ورود دوباره چایها به کشور را به صفر میرساند و چای تاریخ مصرف گذشته به هیچ وجه از مبادی قانونی امکان ورود به کشور را ندارد.