به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی ، شاهرخ خان بازیگر موفق و محبوب سینمای هندوستان امروز شمع تولد 52 سالگی خود را خاموش خواهد کرد.

شاهرخ خان در سال ۱۹۶۵ در یک خانوادهٔ مسلمان و در محله پشتون دهلی به دنیا آمد. پدر شاهرخ از فعالان استقلال هندوستان در پیشاور (پاکستان کنونی) بود که پیش از تقسیم هندوستان (جدایی پاکستان) به دهلی آمد.

اصلیت خانوادگی او به افغانستان می‌رسد. مادرش لطیف فاطمه هم دخترخوانده شاه‌نواز خان از فرماندهان ارتش هند و اهل راولپندی در پنجاب (پاکستان کنونی) بود. خانواده آن‌ها وضعیت اقتصادی متوسطی داشتند اما در حال حاضر او گرانقیمت‌ترین ستاره ی سینمای هند با دستمزد افسانه‌ای است. شاهرخ خان علاقه‌مند به تحصیل و ورزش روزی می‌رفت تا به عنوان یک ورزشکار حرفه‌ای فعالیت کند و شاید کمتر کسی بداند او روزگاری کاپیتان تیم ملی کریکت هندوستان بود. اما به درخواست والدین خود در رشته اقتصاد و در دانشگاه هنسراج دهلی‌نو به تحصیل پرداخت لیسانسش را گرفت و وارد رشته فیلمسازی شد و مدرک فوق لیسانس خود را در این رشته گرفت.

در سن 18 سالگی با گوری چیبر دانش‌آموخته مدرن‌اسکول که در آن زمان 14 ساله بود آشنا شد و این آشنایی در نهایت پس از چند سال به ازدواج ختم شد. گوری شدیداً با بازیگری وی مخالف بود و اصلاً نمی‌خواست تا شاهرخ خان در سینما پا بگیرد اما پس از موفقیت اولین فیلم وی و تکرار این موفقیت در کارهای بعدی ، آنها در بمبئی مستقر گشتند. شاهرخ خان سه فرزند دارد: پسر بزرگش آریان نام دارد و دخترش سوهانا. برای تولد فرزند سوم به نام آبرام ازیک مادر میانجی استفاده کردند.

زندگی حرفه‌ای

شاهرخ که در تلویزیون به موفقیت دست یافته بود در سال ۹۱ با یکی از دوستانش وارد بمبئی می‌شود و مورد توجه هما مالینی ستاره زن آن زمان روزگار قرار می‌گیرد هیما می‌خواهد تا او بازیگر اولین فیلمی باشد که کارگردانی می‌کند. ۱۲ سال بعد پس از آن فیلم شاهرخ خان به سوپراستار سینمای هند بدل می‌شود. نام این فیلم "دل آشناهه"بود.

در سال ۲۰۰۹ وی درحالی که به تازگی از هواپیما پیاده شده تا به جمع طرفدارانش در آمریکا برود دستگیر شد و ۶۶ دقیقه مورد باز جویی قرار گرفت.

هم اکنون شاهرخ پرطرفدارترین بازیگر بالیوودیِ جهان است و در رده‌بندی قدرتمندترین مردان جهان (سیاسی، اجتماعی) ردهٔ ۴۲ را داراست.

شاهرخ خان یک کمپانی تولید فیلم به نام "دریمز آنلیمیتد" را اداره می‌کند. البته در ادارهٔ آن با "جوهی چاولا" و "عزیز میرزا" همکار و شریک است. آنها تاکنون ۴ فیلم با نام‌های: "پهیربهی دل‌های هندوستانی"، "آشوکا"، "یک دو کا چهار" و "چلته چلته" تولید کرده‌اند.

سال ۲۰۰۴ از سوی مجلهٔ تایم یکی از بهترین بازیگران هند لقب گرفت. در فیلم گاهی خوشی گاهی غم، پسرش «آریان» نقش کودکی شاهرخ خان را بازی می‌کند. او در سال ۲۰۰۳، در جریان فیلمبرداری فیلم شاکتی ستون فقراتش صدمه دید و بعداً جراحی شد. این مشکل باعث شد که او دچار مشکلاتی مانند خشونت صدا شود و برای اینکه روی خودش فشار نیاورَد تعداد فیلم‌هایش در هر سال کم شده‌است.

۱۹۸۸ تا ۱۹۹۲: شروع کار

شاهرخ بازیگری را زیر نظر بری جان کارگردان تئاتر، در دهلی در "تئاتر گروه اکشن" می‌آموخت. وی پیش از ورود به سینما، وارد تلویزیون شد. اولین نقش او در مجموعهٔ تلویزیونی تلویزیونیدل دریا به کارگردانی "لک تاندون" بود. اما به دلیل تأخیر در تولید، مجموعهٔ تلویزیونی فاوجی در سال ۱۹۸۸ اولین سریال او بود. وی نقش اصلی کماندو آبهیمانیو رای را بازی کرد که با تحسین منتقدان همراه بود وباعث به رسمیت شناخته شدن شاهرخ شد.

سپس درسال۱۹۸۹ او در سریال "سیرک" عزیزمیرزا بازی کرد.همچنین یک نقش کوتاه هم درفیلمIn  Which Annie Gives It Those Onesداشت. بازی‌های او باعث شد تا منتقدان سبک بازی اورا بابازیگر معروف دیلیپ کومار مقایسه کنند که اتفاقا دیلیپ کوماریکی از دوستان پدر شاهرخ بود.

درسال۱۹۹۱، شاهرخ به بمبئی رفت و اولین پیشنهاد سینمایی اش را از "هما مالینی" برای فیلم دل آشناهه(دل می داند) دریافت کرد. اما به دلیل تاخیر در تولید فیلم، دومین فیلم او به نام دیوانا (۱۹۹۲) درمقابل ریشی کاپور و دیویا بهاراتی اولین فیلم اکران‌شده از او بود. فیلم با نقدهای خوبی روبه رو شد ودومین فیلم پرفروش سال شناخته شد.

او در این فیلم نقش مکمل را داشت با این حال جایزهٔ بهترین بازیگر تازه‌ وارد را از جوایز فیلم فیر گرفت. وی سپس دراقتباس مانی کال از کتاب "احمق" داستایوفسکی ظاهرشد. این فیلم دراصل برای تلویزیون بود اما در تئاتر اکران شد و همچنین در "نیویورک فیلم فستیوال"در ۸ اکتبر۱۹۹۲ظاهرشد. سال بعد او در فیلم کمدی راجو بن گایا جنتلمن (راجو آقا می‌شود) در نقش اصلی حضور یافت. این فیلم نخستین همکاری او با جوهی چاولا بود که اکنون بهترین دوست شاهرخ به حساب می‌آید و پس از آن چند فیلم دیگر هم با هم بازی کردند. این فیلم درباکس آفیس خوب عمل کرد. سپس درفیلم مایا ممساب (مایا خانم) ساختهٔ کتان مهتا بازی کرد که اقتباسی از مادام بواری بود. این فیلم پس از اکران، در هند جنجال به‌پا کرد که علت آن هم حضور در صحنهٔ آشکار رابطهٔ جنسی با همبازی‌اش دیپاساهی بود.

۱۹۹۳تا۱۹۹۷:موفقیت‌های انتقادی وتجاری

شاهرخ در سال۱۹۹۳شروع به بازی در نقش‌های منفی کرد. یک عاشق عقده‌ای ویک جنایتکار به ترتیب در فیلم‌های پرفروش ترس (سومین فیلم پرفروش سال) و بازیگر (فیلم۱۹۹۳)(چهارمین فیلم پرفروش سال و نامزد بهترین فیلم) نقش‌های او بودند. او تصویر قراردادی قهرمان را در هر دوی این فیلم‌ها به چالش کشید و شیوهٔ خودش را اختراع کرد. "ترس" آغاز بسیاری از همکاری‌های شاهرخ بایاش چوپرا و یاش "راج فیلمز" بود.

شاهرخ در این فیلم با عبارت: دوستت دارم، نزد مخاطبان محبوب بود. وی برای این فیلم نامزد بهترین بازیگر در نقش منفی شد. فیلم دیگر او "بازیگر (فیلم۱۹۹۳)" بود که درآن نقش دوپهلوی یک انتقام جو را داشت که دوست دختر خود را می‌کشد. او همراه شکستن غیرمترقبه فرمول استاندارد در بالیوود،مخاطبان هندی را شکه کرد.شاهرخ بااین فیلم توانست جایزه فیلم فیر برای بهترین بازیگر مرد را برای نخستین بار بگیرد. اوهمان سال نقش یک نوازندهٔ عاشق مصیبت زده را در فیلم درام کوندان شاه با نام"کبهی هان کبهی نا"(گاهی آره گاهی نه)بازی کرد. وی برای این فیلم نامزد بهترین بازیگر نقش اول مرد و برندهٔ بهترین بازیگر از دید منتقدان فیلم فیر شد. فیلم هم برندهٔ جایزهٔ بهترین فیلم از دید منتقدان فیلم فیر شد. دریک مرور

درسال۱۹۹۴، خان دوباره نقش یک عاشق عقده‌ای را در فیلم "انجام" در کنار مدوری دیکشیت بازی کرد. گرچه فیلم شکست تجاری خورد، اما شاهرخ جایزهٔ بهترین بازیگر در نقش منفی را از فیلم فیر گرفت. بازی او عالی بود.

درسال ۱۹۹۵، شاهرخ در دوفیلم بلاک باستر بازی کرد. اولین اکران او فیلم ملودرام و هیجان انگیز"کاران آرجون"ساختهٔ راکش روشن بود. که درآن بازیگران مطرح دیگری چون:سلمان خان، آمریش پوری، راکی، کاجول و مامتاکولکارنی هم بودند. این فیلم که به مفهوم تناسخ در جسم تازه پرداخته بود، نامزد بهترین فیلم ودومین فیلم پرفروش سال هندشد. فیلم دیگر شاهرخ، نخستین کارگردانی آدیتیاچوپرابه نام"دیلواله دولهنیاله جاینگه"(دلشکسته شجاع عروس را می برد) و نخستین باری بود که شاهرخ نقش یک جوان به شدت عاشق وبدون رگه‌های منفی را بازی می‌کرد.

فیلم با نقدهای مثبت منتقدان رو به رو شد و فروش عالی داشت و پرفروش ترین فیلم درهند وخارج ازهند وبهترین فیلم سال هندشد. فیلم به عنوان"بلاک باستر همیشگی"شناخته شد.این فیلم دارای رکورد طولانی ترین مدت اکران در هند است. این فیلم بیشتر از۱٫۲بیلیون در سراسرجهان فروش کرد.۱۰ جایزهٔ فیلم فیر را برنده شد و اجرای خان تحسین منتقدان را در برداشت وبرای دومین بار برندهٔ جایزه فیلم فیر برای بهترین بازیگر مرد از فیلم فیرشد. درسال۲۰۰۵، ایندیاتایمزموویز این فیلم در بین۲۵فیلم هندی که بایددید قرارداد. راجاسن گفت:"خان یک بازی شگفت‌انگیز داشته‌است."

سال۱۹۹۶ یک سال مایوس کننده برای شاهرخ به حساب می‌آید. او در دو فیلم "انگلیش بابو دسی مام" (آقای انگلیسی خانم هندی) و "چهت" (تمنا) که از نظر انتقادی و تجاری نا امیدکننده بودند حضور یافت.

به هر حال در سال ۱۹۹۷، نقش او در فیلم درام اجتماعی "پردس"(سرزمین بیگانه)ساختهٔ سوبهاش گای برای او موفقیت تجاری به دنبال داشت.(سومین فیلم پرفروش سال و نامزد بهترین فیلم) سپس اودرفیلم کمدی رمانتیک عزیزمیرزا به نام"یس باس"(بله قربان)حضور یافت. این دومین همکاری او با جوهی چاولا بود. فیلم درباکس آفیس نسبتاً خوب عمل کرد. آخرین اکران او، بلاک باستررمانتیک موزیکال"دل تو پاگل هه"(دل دیوانه است) ساخته یاش چوپرا بود که بهترین فیلم ودومین فیلم پرفروش سال شد. و شاهرخ برای سومین بار برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر مرد از فیلم فیرشد.

۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲: شناخته شدن بین‌المللی

درسال۱۹۹۸، خان درسه فیلم بازی کرد. فیلم اول، فیلم کمدی اکشن "ماهش بهات" به نام"دوپلیکیت"(همشکل)در کنار جوهی چاولا و سونالی بندره بود. او در این فیلم دو نقش متفاوت و دوگانه را به تصویر می‌کشد. شاهرخ برای این فیلم نامزد بهترین بازیگر در نقش منفی از فیلم فیرشد. سپس او ستایش منتقدان را برای فیلم تحسین شده ی"دل سی"(ازاعماق دل...) دریافت کرد. این فیلم در هند شکست تجاری خورد اما در خارج از هند موفق عمل کرد. این فیلم نخستین فیلم هندی است که وارد۱۰فیلم برتر باکس آفیس دربریتانیا شده است.

آخرین فیلم او، نخستین کارگردانی کاران جوهر و فیلم رمانتیک "کوچ کوچ هوتاهه"(داره یه اتفاقایی میفته) بود که درآن زوج‌ او "کاجول ورانی موکرجی" بودند. فیلم بهترین فیلم سال هند شد و "بلاک باستر همیشگی"شناخته شد. این فیلم فروشی بیش از صدکرور داشت. شاهرخ برای ایفای نقش راهول کانا دراین فیلم، برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر مرد از فیلم فیر شد.

تنها فیلم سال ۱۹۹۹ او که فروش متوسطی داشت، فیلم "پادشاه"درمقابل توئینکل کانا بود. شاهرخ بااین فیلم نامزد بهترین بازیگر در نقش کمدی از فیلم فیر شد.

در سال۲۰۰۰  ، شاهرخ اولین فیلم کمپانی اش را با بازی خودش وجوهی چاولا و کارگردانی عزیزمیرزا اکران کرد."پهیربهی دل‌های هندوستانی"(بااین حال دل همچنان هندوستانی است)نقدهای مختلفی از منتقدان دریافت کرد و در مقایسه با دو فیلم پیشین یعنی:راجو بن گایاجنتلمن ویس باس شکست تجاری خورد.

فیلم بعدی شاهرخ، فیلم اکشن درام"جاش"بودکه درآن آیشواریا رای نقش خواهر دوقلوی او را بازی می‌کرد. فیلم نامزد بهترین فیلم سال شد و توانست درفروش چه درداخل وچه خارج هند موفق عمل کند. نقش بعدی او، نقش یک مسلمان باستان شناس درفیلم"هی رام"بود. این فیلم ستایش منتقدان را در پی داشت و نمایندهٔ هند در اسکار بود. آخرین فیلم او، فیلم رمانتیک درام آدیتیاچوپرابه نام"محبتین"(محبت ها)(نامزد بهترین فیلم) بود. او در این فیلم همکارآمیتاب باچان بود و نقش یک معلم موسیقی را ایفا می کرد. فیلم ستایش منتقدان و موفقیت عظیم تجاری را دربرداشت واجرای خان باعث ستایش منتقدان شد. او نامزد فیلم فیر برای بهترین بازیگر مرد و برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر مرد از دید منتقدان فیلم فیرشد.

درسال۲۰۰۱، خان تهیه‌کننده فیلمی به نام"آشوکا"(نامزد بهترین فیلم) شد و در آن نقش تاریخی رزمی داشت. این فیلم به قسمتی از زندگی آشوکابزرگ می‌پرداخت. این فیلم در"ونیز فیلم فستیوال"و"۲۰۰۱تورنتو اینترنشنال فیلم فستیوال"به نمایش درآمد و پاسخ مثبتی گرفت. اجرای کرینا کاپور عموماً پاسخ مثبتی داشت و بازی شاهرخ هم عکس العمل رضایت بخشی داشت.

همکاری بعدی شاهرخ با "کارن جوهر" در درام خانوادگی"گاهی خوشی گاهی غم"(نامزد بهترین فیلم) بود. فروش این فیلم ۱٫۱۷ کروربود. شاهرخ درمورد شخصیت راهول دراین فیلم می‌گوید:من عاشق آسیب پذیری و درستی درون چشم‌های راهول هستم. علاوه براین توانایی‌های او برای انتقال احساسات بدون کلمات شگفت انگیزاست."او برای این فیلم نامزد بهترین بازیگر مرد از فیلم فیرشد. همچنین شاهرخ ازاین فیلم به عنوان نقطهٔ عطفی درزندگی حرفه ایش یادمی کند.

درسال۲۰۰۲، شاهرخ درفیلم"دوداس"ساختهٔ سانجی لیلا بهانسالی بازی کرد. که این فیلم هزینه برترین فیلمی بود که تا آن زمان ساخته شده بود. نقش‌های مقابل شاهرخ، مدوری دیکشیت وآیشواریا رای بودند. نقش اوبه عنوان یک الکلی سرکش، تحسین برانگیز بود و شاهرخ بازهم برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر مرد از فیلم فیرشد. دوداس۱۰جایزهٔ فیلم فیر برد و نامزد بافتا برای بهترین فیلم خارجی زبان هم بود. فیلم در خود هند و خارج هند بسیار پرفروش شد. خان همچنین درفیلم"هم تومهاره صنم"(من متعلق به توام عزیزم)درمقابل سلمان خان و مدوری دیکشیت بازی کرد. این فیلم ششمین فیلم پرفروش سال شد.

۲۰۰۳ تا ۲۰۱۰: ستاره شدن و تحسین منتقدان

درسال۲۰۰۳، شاهرخ تهیه کننده و بازیگر فیلم"رفته رفته"به کارگردانی عزیزمیرزا بود که مشکلات یه زوج ازدواج کرده را نشان می داد و نقش مقابل اورانی موکرجی بود. فیلم موفقیت مناسبی در هندو بهتر از آن درخرج هند کسب کرد. اکران بعدی او،"کال هوناهو"(شاید فردایی نباشد) بود.

فیلمی کمدی درام که درنیویورک فیلمبرداری شده بود. به نویسندگی کارن جوهر و نخستین تجربهٔ کارگردانی نیکیل ادوانی. نقش مقابل اورا پریتی زینتا ایفا می کرد. منتقدان همگی از بازی او در نقش آمان ماتور قدردانی کردند و فیلم نامزد بهترین فیلم سال شد.

هندو(The Hindu)نوشت:شور و ذوق بی حدومرز، انرژی خودسر شاهرخ از اینجاست. به‌عنوان فردی که مدت کوتاهی زندگی می‌کند و زندگی در هر لحظه است. او همدردی شما را برمی‌انگیزد. اشک شما را درمی‌آورَد و با هر قطره اشک یک رتبه بین بازیگران صعود می‌کند. "کالهوناهو دومین فیلم پرفروش سال هند و شاهرخ نامزد بهترین بازیگر مرد از فیلم فیر شد.

سال ۲۰۰۴ هم از نظر تجاری وهم از نظر انتقادی سال خوبی برای شاهرخ بود. اودر آن سال سه فیلم داشت که هرسه نامزد بهترین فیلم شدند و شاهرخ هم برای هرسه نامزد بهترین بازیگر مرد از فیلم فیرشد. اولین فیلم، کمدی"من هونا"(من که هستم)بود. فیلمی به تهیه کنندگی شاهرخ و اولین تجربه کارگردانی فرح خان. با بازی:زایدخان، سونیل شتی، سوشمیتاسن و آمریتارائو. فیلم یک موفقیت عظیم تجاری داشت ودومین فیلم پرفروش سال بود.

شاهرخ دراین فیلم نقش سرگرد رام پرسادشرما را داشت که به عنوان دانشجو وارد دانشگاهی می‌شود تا هم برادر ناتنی خودش را بیابد و هم مواظب دختری باشد که ممکن بود او را بکشند. سپس او در فیلم عاشقانه ویر-زارا درکنار پریتی زینتا به کارگردانی آدیتیاچوپرادرنقش ویرپرتاب سینگ بازی کرد. فیلم بهترین فیلم و پرفروش ترین فیلم سال شد و در مجموع۹۴ کرور فروش کرد.این فیلم در۵۵فستیوال فیلم برلین به نمایش درآمد. دردسامبر۲۰۰۴، خان نقدهای ستایش آمیز عمومی برای حضورش در نقش مهان بارگاوا در فیلم سودس(سرزمین مادری) دریافت کرد. و باز هم برنده جایزه فیلم فیر برای بهترین بازیگر مردشد.

این فیلم داستان یک مهندس ناساست که به هند برمی گردد تا ریشه‌های ملی اش را بهتر درک کند. نقش مقابل شاهرخ دراین فیلم گایاتری جوشی بود. بسیاری از منتقدان معتقدند این بهترین بازی شاهرخ تا آن زمان بوده. منتقد جیتش پیلای می‌گوید: شاهرخ به بازیش شگرف ترین اجرا را می دهد. فیلم فیر اجرای او را طبق موضوع سال۲۰۱۰ به عنوان یکی از۸۰اجرای برتر نمادین انتخاب کرد. این فیلم در لیست ردیف جزو۱۰فیلم برتر بالیوودی دهه محسوب می‌شود. به هرحال متأسفانه سودس فروش چندان خوبی در هند نداشت. تنها اکران

او در سال ۲۰۰۵،"پهلی"(معما )درمقابل رانی موکرجی بودکه نماینده هند در اسکار به حساب می‌آمد. گرچه فیلم شکست تجاری خورد، اما ستایش منتقدان را دربرداشت. راجاسن در خصوص عملکرد خان می‌گوید: عملکرد درجه یک که از برتری او در جهان سینما حمایت می کند.

درسال ۲۰۰۶، او به سومین فیلم کارن جوهر که درام بزرگسالان بود به نام"کبهی الویداناکهنا"(هرگز نگو خداحافظ) پیوست. بازی شاهرخ به عنوان دوساران، ستایش برانگیزبود. که یک نامزدی دیگر از فیلم فیر به عنوان بهترین بازیگر مرد برای اوبه دنبال داشت و فیلم هم نامزدی بهترین فیلم را به دست آورد. فیلم نقدهای مختلفی دریافت کرد اما یک موفقیت بزرگ تجاری بود. و مهم‌ترین امتیاز فیلم بازی عالی بازیگران بود. فیلم بعدی او،"دان: تعقیب دوباره آغاز می‌شود"(نامزد بهترین فیلم) بود. که ازروی فیلمی به همین نام و با بازی آمیتاب باچان درسال۱۹۷۸ساخته شده بود.

فیلم و بازی خان نقدهای مختلفی به دست آوردند بازی او مدام با بازی آمیتاب باچان مقایسه می‌شد. تاران آدارش می‌نویسد:"خان به خوبی در نقش دان ظاهرشد. اما در نقش ویجی (شخصیت دیگر او در فیلم) شکست خورد. ساختگی است وبه هیچ عنوان طبیعی به نظر نمی‌آید."در حالیکه درک الی استدلال می‌کنه:"سخت است که اورا (خان) به عنوان شخصیت عنوان(دان) قبول کنیم. اوبه عنوان ویجی بسیار قانع کننده تراست."فیلم پنجمین فیلم پرفروش سال هندشد. خان برای این فیلم نه تنها نامزد بهترین بازیگر مرد از فیلم فیر، بلکه نامزد بهترین بازیگر مرد در آسیا هم شد.