: نام گذاری فرزندان، همواره تحت تأثیر شرایط فرهنگی حاکم بر یک جامعه انجام می گیرد. در ایران نیز طی سه دهه اخیر، شاهد این تغییر و تحولات بوده ایم. از یک سو ریشه های دینی، ما را به سوی نام های مذهبی می کشاند و از سویی، پاسداشت فرهنگ پارسی، ما را به سوی انتخاب نام های ایرانی می برد. اسدا... پارسامهر، معاون ادارۀ کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور در گفت وگو با سپیده دانایی به بررسی این تغییر و تحولات پرداخته است.

به گزارش گروه فضای مجازی ، اسامی افراد که جزو ذخایر واژگانی زبان به شمار می روند، متأثر از تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مدام در حال تغییر و تحول هستند. برای نمونه، در آغاز اوج گیری انقلاب اسلامی سال57، گرایش به نام های ایدئولوژیک مثل ابوذر، عمار، سمیه، میثم و یاسر که نمادهای استقامت و مقاومت در صدر اسلام بوده اند، افزایش یافت.

نام روح ا... نیز به لحاظ اینکه نام کوچک رهبر کبیر انقلاب اسلامی؛ امام خمینی است، در دو برهۀ تاریخی بعد از انقلاب مورد اقبال قرار گرفت و انتخاب آن رو به فزونی گذاشت. تعداد فراوانی روح ا... در سال 1358 به بالاترین حد خود یعنی 3701 مورد رسید و در سال 1368 همزمان با ارتحال امام(ره) نیز تعداد آن به 1828 مورد افزایش یافت.

اتفاق دیگری که در حوزۀ فرهنگ انتخاب نام و نام گزینی در سال های بعد از انقلاب اسلامی رخ داده است، به نام های برجستۀ دینی و مذهبی مربوط است.

هم اکنون نیز در 5 سال اخیر در حوزۀ نام های دختران، نام های فاطمه و زهرا با بیشترین فراوانی و نام های امیرعلی، ابوالفضل، امیرحسین، محمدطاها، محمد، علی و حسین دارای بیشترین فراوانی هستند. ضمن اینکه در سال های اخیر نیز گرایش جدیدی که در حوزه نام گذاری کودکان ایرانی به ویژه در بخش نام گذاری دختران ایجاد شده این است که رویکرد عمومی به نام های ایرانی اصیل افزایش یافته و برخی نام های ایرانی مثل یسنا، رها، هستی و ستایش از رشد انتخاب چشمگیری برخوردار شده اند.

اسامی نامانوس
برخی از نام های نامأنوس که در حال حاضر انتخاب نمی شوند و در فهرستی طولانی آمده اند عبارت است از:

الف) پسران: پلنگ، پیردل، دینار، رمض، زنگی، سیاه، شاپلنگ، صیدآقا، ضحاک، ططر، عاریه، عقاب، غلام.

ب) دختران: بی بر، پشمک، قزبس، دختربس، خالدار، دربس، آفت، خان بانو، خرما، سواد، شاباجی.

اساساً آن دسته از نام ها که متعلق به حوزۀ فرهنگ اسلامی و ایرانی است از نظر ثبت احوال پذیرفته است و تنها واژه های خارجی که متعلق به فرهنگ ایرانی نیستند پذیرفته نمی شوند.

دیگر عوامل
عوامل تأثیرگذار در حوزۀ فرهنگ، فراوان و گوناگون است، البته نقش تلویزیون به لحاظ پخش سریال های پرطرفدار، جذاب و فیلم های سینمایی بسیار پررنگ تر است. ناگفته نماند که رسانه های برون مرزی، مانند اینترنت و شبکه های ماهواره ای هم در این مورد تأثیرگذار هستند. از سوی دیگر رخدادهای ورزشی نیز در نام گذاری ها بسیار تأثیرگذارند. برای نمونه اقبال و علاقه مندی به نام ابوالفضل در سال های گذشته به دلیل کسب قهرمانی های حسین رضازاده و تکرار نام ابوالفضل در میدان های ورزشی یا اقبال به نام های ستایش و هستی، متأثر از پخش سریال تلویزیونی «ستایش» و «میوه ممنوعه» بوده است.

فراوانی نام ها در سال 1393 ( فروردین تا پایان آذر )
پسران               دختران

امیرعلی ۲۸۰۵۸ فاطمه ۳۷۹۲۰

امیرحسین ۱۹۱۶۶ زهرا ۲۳۱۳۷

محمدطاها ۱۹۱۳۴ نازنین زهرا ۱۳۶۶۰

ابوالفضل ۱۸۵۹۲ یسنا ۱۲۴۱۱

محمد ۱۷۶۷۹ زینب ۱۰۵۶۸