: «مالیات بنگاه های غیردولتی» عنوان مناظره روز گذشته شبکه یک سیما بود. در این برنامه مسائل و مشکلات امور مالیاتی مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اکثر کارشناسان و مسئولان اقتصادی بر عادلانه نبودن پرداخت مالیات و همچنین اجرای طرح مالیات بر مجموع درآمد تاکید داشتند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی میزان، عصر روز جمعه برنامه ای تلویزیونی با موضوع «مالیات بنگاه های غیردولتی» با حضور ابوالقاسم شفیعی عضو مجمع کارآفرینان ایران و حسین وکیلی معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امورمالیاتی، جمشید پژویان و مرتضی اللهداد بهعنوان کارشناسان اقتصادی، برگزار شد که جمشید پژویان بهعنوان یکی از کارشناسان اقتصادی حاضر در این برنامه در مورد مالیات گفت: ساختار مالیات ایران به طور کلی اشتباه است هنگامی که طراحی شد برای اولین بار در سال 1345 قانون مالیات های مستقیم را کسانی که طراحی کرده بودند که افزایش درآمد نفت با روند که باید قانون مالیات مستقیم طی می کرد موجب شد درامدهای مالیاتی پیشرفت آنچنانی نداشته باشد.
پژویان افزود: هیچگاه نمی توان اقتصاد ایران را با کشورهای اطراف خلیج فارس مقایسه کرد و اقتصاد ایران 75 میلیون متقاضی دارد که به راحتی می تواند درآمدهای نفتی را در جهت رشد تولید هدایت کند.
اقتصاددان و متخصص سیاست های مالیات گفت: در اقتصاد ایران پایه های مالیاتی به گونه ای است که طبقه متوسط و پایین جامعه پرداخت می کنند که باید این ساختار اصلاح شود.
وی ادامه داد: بهطورکلی ساختار امورمالیاتی نیازمند یک اصلاح کامل است اما هر زمان صحبت از اصلاح شده، مشاهده کردیم که متخصص کافی در این زمینه وجود نداشته و از سوی دیگر مورد بیمهری قرار گرفته است.
وی به اصلاح نظام مالیاتی اشاره کرد و گفت: میگویند بخش خصوصی را باید فعال و تقویت کرد تا اقتصاد امکان رشد داشته باشد اما به این معنا نیست که در طراحی نظام مالیاتی باید بخش خصوصی را شرکت داد تا نظر دهد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه مسیری که میرویم منحرف است، اضافه کرد: تنها راه اخذ مالیات بر ثروت «پایه مالیات بر مجموع درآمد» است که غیر از این راهی برای شناسایی ثروتمندان نداریم بنابراین کنترل جریان وجوه ثروتمندان از این راه میگذرد و درکنار این امر میتوانیم به تجربه کشورهای پیشرفته نگاه کنیم.
پژویان ادامه داد: اثر مالیات و توجیه آن فقط در نحوه هزینهکرد آن معنا پیدا میکند و خود مالیات به تنهایی اثر مثبتی ندارد، شاید در توزیع درآمد موثر باشد. وی با ذکر این پرسش که درحال حاضر چه میزان مالیات از پیمانکاران بساز بفروش، صادرکنندگان و واردکنندگان اخذ میشود، اضافه کرد: اصلاح نظام مالیاتی با تشکیل جلسات متفاوت و زیاد امکانپذیر نیست بلکه باید چند متخصص نحوه اجرا و طراحی آن را بررسی کنند.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: تا زمانی که اصلاح نظام مالیاتی در دستور کار نباشد نباید انتظار داشته باشیم هزینههای جاری و درآمدهای دولت ساماندهی پیدا کند.
مرتضی الله داد معاون اقتصادی اتاق بازرگانی،صنایع، معادن، کشاورزی ایران در ادامه برنامه به اشاره به اینکه دولت های گذشته به دلیل دسترسی به درآمدهای نفتی نیاز به دریافت مالیات را احساس نمی کردند افزود: در اغلب کشورهای پیشرفته در زمان رکورد تنفس مالیاتی داده می شود تا تولیدکنندگان بخش های مختلف شرایط بهتری را داشته باشد.
معاون اقتصادی اتاق بازرگانی،صنایع، معادن، کشاورزی ایران گفت: نگاه به دیگرکشورها در زمان رکود راه گشا است و باید فرصتی ایجاد شود تا تولیدکنندگان قدرتمند شوند.
وی با بیان اینکه درکنار امورمالیاتی باید در دیگر بخشها از تجربه کشورهای پیشرفته پیروی کنیم، گفت: درحال حاضر 40درصد واردات قانونی کشور، واردات قاچاق است. در هیچ کشوری چنین موردی مشاهده نمیشود.
وی تصریح کرد: درحال حاضر شاهد قاچاق کالای 22میلیارد دلاری در سال هستیم که مالیات پرداخت نمیکنند و از سوی دیگر 43درصد از مجموع GDP کشور شامل معافیت مالیاتی یا فرار مالیاتی است و اصولا سیستم مالیاتی نتوانسته رشد پیدا کند.
اللهداد با بیان اینکه درآمدهای مالیاتی درکشور ما بهجای تبدیل شدن به سرمایه همانند درآمد، مصرف شده است، اضافه کرد: درحال حاضر در بودجه سال 94 شاهد دو تفاوت آشکار هستیم، نخست اینکه نفت 72دلاری که 96هزارمیلیارد تومان درآمد لایحه را شامل میشد در کمیسیون تلفیق به 56 هزارمیلیارد تومان کاهش پیدا کرد و از سوی دیگر درآمدهای مالیاتی 86هزارمیلیارد تومانی 26درصد افزایش داده شد.
این کارشناس اقتصادی انتقاد کرد: چنین افزایشی در زمانی رخ داده که در اقتصاد کشور شاهد رکود هستیم و شرایط تولیدکننده از دودکشهایشان مشخص است که فعال هستند یا خیر و اکنون تولیدکنندهها و صنعتگران نمیتوانند مالیات دهند بنابراین در این شرایط راهکار چیست که حداقل فشار به تولیدکننده وارد شود و از سوی دیگر نگاه بلندمدت به مالیات صورت گیرد تا کارآمدی امورمالیاتی بیشتر شود.
وی با اشاره به اینکه در دهه 80 حدود 160درصد جمعیت کارکنان دولت افزایش پیدا کرده است، اضافه کرد: درحال حاضر تعداد مدیران ما از جمع کارکنان در ژاپن بیشتر است اما میتوانیم گامهایی برداریم تا هزینههای دولت کاهش پیدا کند.
اللهداد در مورد اینکه برخی نفت را افیون سیاه میدانند، گفت: نفت افیون نیست بلکه ما نمیدانستیم چگونه از آن استفاده کنیم زیرا اکنون موجودی صندوق توسعه ملی کشورهای نفتخیز تا 2هزارمیلیارد دلار نیز ذخیره دارد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه صندوق ذخیره ارزی میتوانست بسیاری از فشارها و مشکلات را حل کند، افزود: بعضی از بخشهای کشور در سالهای گذشته خوب عمل نکرده است و امروز تاوان آن را میدهیم.
پرداخت مالیات عادلانه شود
ابوالقاسم شفیعی، عضو مجمع کارآفرینان ایران نیز در ادامه برنامه گفت: درکشور عدالت مالیاتی را شاهد نیستیم بهعنوان مثال در حوزه بانکی، هیچ مالیاتی از سپردههای بانکی اخذ نمیشود.
وی همچنین به نرخ 25درصدی مالیات بر درآمد اشاره کرد و افزود: اخذ مالیات در استانها بهویژه استانهای محروم باید متفاوت باشد درصورتی که اکنون مالیات بهصورت یکسان اخذ میشود و از سوی دیگر شاهد هستیم که درآمدهای مالیاتی در مناطق محروم سبب توسعهیافتگی نشده است.
مالیات استانی شود
شفیعی استانی شدن مالیاتها را ضامن افزایش انگیزه سرمایهگذاری در استانها دانست.
وی ادامه داد: درکنار استانی شدن مالیات باید میزان مالیات در بین صاحبان صنایع مادر با صنایع وابسته متفاوت باشد بهعنوان مثال مالیات در بخش معدن با دیگر بخشها باید متفاوت باشد و بهطورکلی اخذ مالیاتی 25درصدی باید اصلاح شود.
شفیعی با تاکید بر اینکه باید نهادهای عمومی، نهادهای اقتصادی و بهطورکلی هر نهادی که فعالیت اقتصادی دارد مالیات دهد، اضافه کرد: درحال حاضر با نگاهی به شهرکهای صنعتی کشور میتوان متوجه آهنگ مرگ در این واحدها شد، آیا میخواهیم از این واحدها مالیات بگیریم؟
عضو مجمع کارآفرینان ایران ادامه داد: از سوی دیگر دولتها در طول این چند سال شعار کوچک شدن را دادهاند اما چه اتفاقی تاکنون رخ داده است؟
وی به بودجه شرکتهای دولتی درسال 70 و94 اشاره کرد و گفت: طی این مدت بودجه شرکتهای دولتی از 1200میلیارد تومان به 598هزارمیلیارد تومان رسیده است. اکنون این پرسش ایجاد میشود که چرا مجلسیها فقط در مورد بودجه عمومی، هزینههای جاری و عمرانی بحث میکنند و چرا از مجلس چهارم تاکنون درب پاکت رسیدگی به بودجه شرکتهای دولتی هرگز باز نشده است.
عضو مجمع کارآفرینان ایران تصریح کرد: اگر در شرکتهای دولتی 10درصد صرفهجویی یا افزایش درآمد صورت گیرد شاهد درآمد 60هزارمیلیارد تومانی خواهیم بود.
وی با بیان اینکه هیچ زمان چگونگی درآمد و هزینه شرکتهای دولتی مانند راهآهن، شرکت مس و فولاد مورد بررسی قرار نگرفته است، افزود: اگر به این امر توجه شود، دیگر شرکتهای دولتی حیاط خلوت و محل فساد مدیران نمیشود.
عضو مجمع کارآفرینان ایران گفت: بنابراین نمایندگان مجلس در کنار اینکه هرساله در مورد اینکه کدام جاده آسفالت شود، در مورد هزینههای شرکتهای دولتی نیز بحث میکنند و درمییابند که چرا شرکتهای دولتی با هزینه سرسامآوری اداره میشوند. شفیعی بااشاره به اینکه درخت باید از میوه آن شناخته شود، اضافه کرد: مبارزه با اسراف و زیادهروی باید مورد توجه قرار گیرد زیرا اقتصاد ما واقعا بیمار است بنابراین درمان باید بهصورت ریشهیی صورت گیرد.
وی به قانون مالیاتهای مستقیم اشاره کرد و گفت: مالیات باید تابعی از نرخ بازگشت سرمایه باشد و همه کشور را با یک نسخه واحد نمیتوان برنامهریزی کرد.
عضو مجمع کارآفرینان ایران با بیان اینکه درحوزه صنعت و معدن مردم دارند هزینه سوءمدیریت را پرداخت میکنند، اضافه کرد: درحال حاضر جمعیت کشوری مانند ژاپن 140میلیون نفر است اما کل کارمندان آن 350هزار نفرند درصورتی که ایران با جمعیت 76میلیونی، 2میلیون و500هزارنفر کارمند دارد.
بیعدالتی در مالیات را شاهد هستیم
حسین وکیلی معاون مالیتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی با بیان اینکه مالیات تامینکننده درآمد دولت است، گفت: بخشی از اداره کشور با درآمدهای مالیاتی صورت میگیرد. بنابراین باید به آن توجه شده و تقویت شود.
وی ادامه داد: هدف ما این است که مالیاتها بهصورت اصولی کامل دریافت شود تا رضایت مودیان بهدلیل رعایت عدالت حاصل شده و ازسوی دیگر مخارج دولت تامین شود.
معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی گفت: درحوزه مالیات بیشترین موردی که سبب رنج و اذیت مودیان میشود، تبعیض و بیعدالتی است. به هر حال عدالت وجود ندارد و بیشتر مودیان از این ناراحت هستند که چرا تبعیض وجود دارد البته سازمان امور مالیاتی اصلاح امور مالیاتها را با حضور اقتصاددانها پیگیری میکند.
وی بااشاره به اینکه هدفمند شدن امور مالیاتی در دستور کار است تا شفافیت امور بیشتر شود، اضافه کرد: در کنار افزایش اطلاعات و ضمانتهای اجرایی قوی، از فرار مالیاتی جلوگیری میشود و ازسوی دیگر اخذ مالیات بهصورت عادلانه صورت میگیرد و همچنین درآمدهای مالیاتی افزایش مییابد.
وی با بیان اینکه فرار مالیاتی جرم است، افزود: حرفزدن راحت است اما در عمل مشکلات زیادی وجود دارد، امیدواریم که شاهد عدالت در امور مالیاتی باشیم.
معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی در بخش دیگری از صحبتهای خود به پایه مالیات بر مجموع درآمدها اشاره کرد و گفت: این طرح در مجلس مطرح شد اما در آن زمان به هرحال ترجیح داده شد که حذف شود.
وی با ذکر این پرسش که جایگاه دستگاه امور مالیاتی کجاست، آیا در مقابل صنعت است و اکنون چه هدفی را دنبال میکند، افزود: درحال حاضر یکی از وظایف و رسالتهای سازمان امور مالیاتی این است که درآمدها را شناسایی و برای مخارج کشور خرج کند و اگر این شرایط بهخوبی مهیا و ایجاد نشود چرخ تولید و رونق اقتصادی به حرکت درنمیآید. اما تحقق این امر نیازمند عزم ملی است.
وکیلی به علل عدم اجرای طرح مالیات بر مجموع درآمد اشاره کرد و گفت: در سالهای گذشته کشور نیازی به درآمدهای مالیات احساس نمیکرد تا آن را دریافت و خرج کند و بهدنبال آن طرح جامع مالیاتی را راهاندازی کند.
وی افزود: به هرحال اجرای طرح جامع مالیاتی نیازمند فراهم کردن بستر و زیرساختهاست و سازمان امور مالیاتی بهتنهایی نمیتواند آن را اجرایی کند.
همچنین در مناظره پرسش پیامکی با این موضوع که به نظر شما دولت و مجلس کدام نوع مالیات را در اولویت افزایش قرار دهند؟ طرح شد و اکثر بینندگان، همچنین کارشناسان برنامه در بین گزینههای مالیات بر ثروت، مالیات بر واردات و مالیات بر مصرف به مالیات بر ثروت رای دادند.
