: به دنبال اعلام آمارهایی بحث انگیز از نرخ رشد اقتصادی و بیکاری توسط بانک مرکزی، اخیراً نیز در گزارشی اعلام کرد که احساس میشود فاصله طبقاتی در جامعه کاهش پیدا کرده است، اما از ارایه آمارهای نهایی خودداری کرد. این در حالی است که مشاور ارشد اقتصادی رییس جمهور مدتی پیش در جواب منتقدان آمارهای دولتی گفته بود «عدد را نباید احساس کرد» حال بانک مرکزی اعلام کرده که احساس میشود ضریب جینی کاهش یافته است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی میزان، بانک مرکزی به دنبال اعلام آمارهای جذاب از نرخ رشد اقتصادی و بیکاری، اخیرا نیز خبری مبنی توقف و کاهش فاصله طبقاتی در جامعه را منتشر کرده است که اعتقاد کارشناسان اقتصادی بر این است که کاهش فاصله طبقاتی به دلیل فقیرتر شدن مردم و نزدیک تر شدن دهک ها به دهکهای اول و دوم حاصل شده است.
ضریب جینی پارامتری برای اندازه گیری پراکندگی آماری و سنجش میزان نابرابری در توزیع درآمد و ثروت یک جامعه است و این ضریب با نسبت ارزشی بین صفر و یک تعریف می شود، اگر این ضریب جینی یک جامعه صفر باشد نشانگر تحقق عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه درآمد در آن جامعه است که ضریب جینی در ایران در سال ۱۳۸۹ با اجرای قانون هدفمندی یارانه ها 0.3813 و در سال ۱۳۹۰ به 0.3750 رسید، در ادامه ضریب جینی در سال ۱۳۹۱ از 0.3834 به 0.3944 در سال ۱۳۹۲ افزایش یافت.
سرعت افزایش ضریب جینی یا به عبارتی دیگر فاصله طبقاتی در برنامه اول و دوم توسعه با اجرای برنامه تعدیل اقتصادی بیشتر شد که در برنامه سوم سرعت آن کاهش و متوقف شد اما ناگهان شدت آن در برنامه چهارم و پنجم توسعه همزمان با اجرای فاز نخست هدفمندی یارانه ها در دولت احمدی نژاد افزایش یافت.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی و بر اساس محاسبات صورت گرفته ۹۱ درصد کل جمعیت ۲۰ درصد از مصرف جامعه را دارند در حالی که ۹ درصد از جمعیت ۸۰ درصد از کل مصرف جامعه را به خود اختصاص دادهاند همچنین با توجه به آمارهای منتشر شده میانگین سرانه مصرف دهک دهم ۳ میلیون تومان در ماه است اما میانگین مصرف یک خانوار چهارنفره دهک اول ماهانه ۱۲ میلیون تومان است.
ضریب جینی و بهرهبرداری سیاسی
با استفاده از جینی می توان تفاوت در کمیت خدمات رفاه اجتماعی و سیاستهای حقوق و دستمزد را بهتر درک کرد. البته باید دانست که جینی گاهی اوقات ممکن است گمراه کننده باشد به ویژه زمانی که می خواهیم مقایسه های سیاسی بین کشورهای بزرگ و کشورهای کوچک انجام دهیم.
همچنین به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، آمارهای رسمی نشان میدهند از سال ۱۳۸۷ به بعد نابرابری ها کم شده است اما بررسیهای مستقل و شواهد آماری به هیچ عنوان این مسئله تایید نمیکنند و برای محاسبه ضریب جینی و درآمد افراد نباید به طور مستقیم از آنان سوال کرد بلکه میتوان با دادههایی در دسترس میزان نابرابری را محاسبه کرد.
کاهش فاصله طبقاتی با فقیرتر شدن حاصل شده است
در همین خصوص کارشناس اقتصادی در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی میزان، گفت: مرکز آمار ایران و بانک مرکزی مجبور به ارائه آمارهای جذاب و خوب هستند و نمی توان گفت که تمام آمارها صحیح است.
مهدی تقوی افزود: اینکه بانک مرکزی از کاهش و توقف فاصله طبقاتی خبر می دهد در یک صورت می تواند صحیح باشد و آن اینکه ثروتمندان و دهک های بالای جامعه به دهک پایین سقوط کرده باشند تا فاصله آنها با قشر پایین دست جامعه کمتر شده باشد.
وی افزود: کاهش فاصله طبقاتی در صورتی خوب است که درآمد و وضعیت معیشتی قشر ضعیف و متوسط جامعه بهبود پیدا کند و فاصله آنها با دهک های بالایی جامعه کمتر شود اما ثابت ماندن وضعیت دهک های پایین و کاهش درآمد ثروتمندان دردی را دوا نمی کند.
تقوی ادامه داد: ضریب جینی در دولت های مختلف متفاوت بوده است که در دولت گذشته افزایش فاصله طبقاتی بیداد می کرد.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: بانک مرکزی و مرکز آمار مجبور به ارائه آمارهای خوب هستند و نمی توان گفت که تمام آمارهای ارائه شده از سوی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران صحیح است.
وی گفت: توقف یا کاهش ضریب جینی نتیجه اقدامات و سیاست های صحیح در حوزه اقتصادی است که نشان دهنده عملکرد خوب و تحقق اهداف دولت است.
کاهش فاصله طبقاتی به راحتی حاصل نمیشود
کاهش فاصله طبقاتی با اینکه یکی از برنامههای بنیادی دولتهاست اما رسیدن به آن ساده و سهل نیست. در همین خصوص عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی میزان، گفت: کاهش ضریب جینی وابسته به زنجیره به هم وابسته حوزه اقتصاد است که عملکرد مناسب در تمام حوزه سبب کاهش فاصله طبقاتی در جامعه می شود.
محمدعلی عبداللهزاده افزود: به طور کلی کاهش فاصله طبقاتی به راحتی در جامعه حاصل نمی شود زیرا دولت باید خروجی و عملکرد مناسب و قابل قبولی در زمینه های مختلف اقتصادی داشته باشد.
وی با بیان اینکه دولت برای برقراری عدالت در جامعه باید اقدامات مختلف اقتصادی را دنبال کند، اضافه کرد: یکی از این اقدامات مشارکت بیشتر بخش خصوصی در بخشهای مختلف و همچنین افزایش سرمایهگذاری در جامعه است.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تصریح کرد: در ایران ظرفیت های بسیار خوبی وجود دارد که بلااستفاده مانده است، به عنوان مثال فعال کردن حوزه معدن می تواند سهم قابل توجهی در درآمدها داشته باشد.
عبداللهزاده ادامه داد: یکی دیگر از اقداماتی که دولت باید به جد دنبال آن باشد کاهش وابستگی اقتصاد و بودجه به درآمدهای نفتی است.
دولت هزینه هایش را کاهش دهد
وی گفت: همچنین دولت در کنار موارد ذکر شده باید کاهش هزینه های جاری را در دستور کار داشته باشد که با تحقق این موضوع نیز بیش از 10 هزار میلیارد تومان اعتبار حاصل خواهد شد.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تصریح کرد: اگر موارد ذکر شده تحقق پیدا کند تا حدی می توان شاهد کاهش فاصله طبقاتی در جامعه خواهیم بود.
عبدالله زاده افزود: بنابراین کاهش فاصله طبقاتی در جامعه در گرو بهبود چندین شاخص مختلف در حوزه اقتصاد و ارائه آمار در این زمینه در مقایسه با دیگر بخش ها از حساسیت قابل توجهی برخوردار است.
دولت به فکر کاهش فاصله طبقاتی باشد
دیگر عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی میزان با اشاره به لزوم عدالت اجتماعی در جامعه گفت: قصد زیر سئوال بردن آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران را ندارم اما دولت باید به فکر کاهش فاصله طبقاتی باشد.
جعفر قادری افزود: برای کاهش فاصله طبقاتی دولت باید به بهبود وضعیت حمل و نقل، بهداشت و درمان، هدفمندی یارانه ها، حمایت از تولید توجه جدی داشته باشد.
نماینده شیراز در مجلس ادامه داد: حمایت و توجه جدی به مناطق محروم و همچنین توسعه صنعت کشاورزی و توسعه راه های روستایی باید در دستور کار دولت باشد.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تصریح کرد: مهم تر از موارد مطرح شده، بحث اشتغال زایی و رسیدگی به معضل بیکاری است.
قادری افزود: اگر رسیدگی معضل بیکاری و فعال شدن واحدهای تولیدی کوچک و بزرگ به خوبی دنبال شود می توان انتظار کاهش فاصله طبقاتی و توزیع عادلانه درآمد در جامعه را داشته باشیم.