گروه سیاسی : مطابق برجام، دبیرکل سازمان ملل مکلف است هر 6 ماه یکبار گزارشی را پیرامون روند اجرای برنامه جامع اقدام مشترک و قطعنامه 2231 به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کند. گزارش نخست بان کی مون در این رابطه روز دوشنبه به شورای مزبور ارائه شد.

انتشار پیش نویس این گزارش در هفته گذشته از سوی خبرگزاری رویترز، با اعتراضاتی از سوی طرف ایرانی همراه بود؛ پیش نویسی که اصل توازن در آن رعایت نشده بود و به صورت یکطرفه و ناقص تنظیم شده بود؛ آنطور که عباس عراقچی مسئول ستاد پیگیری اجرای برجام گفته است، پس از رسانه ای شدن این پیش نویس، محمد جواد ظریف طی تماسی تلفنی به دبیرکل سازمان ملل مراتب اعتراض ایران را به این گزارش یکسویه اعلام داشت. پس از این تماس، "یان الیاسون" معاون دبیرکل سازمان ملل خطاب به "غلامعلی خوشرو" نماینده ایران در این سازمان، این تماس تلفنی را طوفانی دانست.

تماس طوفانی موثر واقع شد

اما گویا تماس تلفنی ظریف به بان کی مون، در تلطیف و متوازن کردن گزارش رسمی دبیرکل، موثر بود و در گزارشی که روز دوشنبه از سوی "جفری فلتمن" مسئول امور سیاسی سازمان ملل، به شورای امنیت ارائه شد، تا حدی اصل توازن مراعات شده بود؛ در این گزارش اگرچه کما فی سابق موارد ادعایی کشورهای غربی در باب توانمندی‌های دفاعی و موشکی کشورمان گنجانده شده بود، اما به شکایات ایران مبنی بر عدم بهره مندی از مزایای رفع تحریم ها بواسطه کارشکنی های آمریکا هم گریزی زده شده بود.   

موضوعی که خشم آمریکایی‌ها را در پی داشت و موجب شد سامانتا پاور نماینده این کشور در شورای امنیت، با اعتراض نسبت به آن، چنین بگوید که درج شکایت ایران از آمریکا در گزارش دبیرکل سازمان ملل از وجاهت برخوردار نیست و این امر در حیطه اختیارات دبیرکل نمی‌گنجد.

 آمریکا هم برای "ردگم‌کنی" به گزارش "بان‌کی‌مون" اعتراض کرد!

البته اعتراض آمریکایی‌ها به گزارش دبیرکل سازمان ملل تنها منحصر به موضوع فوق‌الذکر نماند و آن‌ها اعتراضاتی را هم  به مباحثی که در این گزارش در باب محدودیت‌های ویزایی و مراودات مالی طرح شده بود، ارائه کردند. همچنین در گزارش بان کی مون به اعتراض ایران به حکم دیوان عالی آمریکا در تصرف دو میلیارد دلار از دارایی های بلوکه شده ایران هم اشاره شده بود که این امر هم چندان به مذاق کاخ سفید نشینان خوش نیامد!

اما گزارش بان کی مون تنها آمریکایی‌ها را مکدر نکرد بلکه موجبات تکدر ایران را هم فراهم آورد؛ اگر چه آمریکایی‌ها همچون همیشه از موضع استکباری و زیاده طلبانه، گزارش دبیرکل سازمان ملل را برنتافتند اما اعتراض ایران به این گزارش کاملا منطقی و حق طلبانه می‌نماید.

گزارشی برای خوشامد غربی‌ها

اینکه بان کی مون همچون گذشته، برای خوشآمد طرف‌های غربی، دست روی توانمندی دفاعی و موشکی ایران گذاشته است و پرتاب آزمایشی موشک توسط نیروهای نظامی کشورمان را مغایر با روح برجام ارزیابی کرده و موضعی دوگانه و غیرشفاف در این باره اتخاذ کرده، نشان می‌دهد که آقای دبیرکل کماکان قصد دارد برای حفظ حمایت سران واشنگتن و سایر کشورهای غربی به ایران فشار وارد کند.

همچنین در گزارش بان کی مون به موضوع حمایت های ایران از جنبش های مقاومتی در سطح منطقه هم اشاره شده و تلاش شده به همین واسطه، اهرم فشار به ایران تقویت شود؛ حال آنکه این موضوع کمترین ارتباطی با مفاد برنامه جامع اقدام مشترک که پیرامون مسائل هسته ای ایران است، پیدا نمی‌کند.

گزارشی متعارض با روح و متن برجام

بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در انتقاد از گزارش، بان کی مون که هر شش ماه یک بار تهیه می شود گفت:‌ "این گزارش تحت فشار آشکار آمریکا بر دبیرخانه سازمان ملل تنظیم شده و اتهامات وارده در آن علیه جمهوری اسلامی ایران بی اساس است، این گزارش با روح و متن برجام و حتی قطعنامه ۲۲۳۱ متعارض است."

دبیرکل سازمان ملل در گزارش اخیر خود اعلام کرده داوری پیرامون تخطی ایران  از مفاد برجام و قطعنامه 2231 بواسطه آزمایش‌های موشکی برعهده شورای امنیت است؛ این امر در حالی است که پس از جنجال‌های ایجاد شده از سوی غربی‌ها در اسفند سال گذشته که ایران رزمایش موشکی اقتدار ولایت را انجام داد، حتی مقامات غربی هم به صراحت تاکید کردند که آزمایش موشکی ایران نقض برجام محسوب نمی شود و بحث پیرامون توسعه توان موشک‌های متعارف ایران، از چارچوب برجام خارج است.

 اما پیرامون این موضوع که  رزمایش‌های  موشکی ایران نقض قطعنامه 2231 محسوب می‌شود یا خیر؟ باید گفت:

در قطعنامه 2231 صرفا در قالب توصیه‌ای به بحث توان موشکی ایران اشاره شده و هیچگونه الزام و اجباری در آن قید نشده است ؛ در این قطعنامه ضمن اعمال محدودیت 8 ساله برای ورود و خروج مواد و ابزار مرتبط با ساخت موشک به ایران، به مسئولان کشورمان توصیه شده که از توسعه برنامه موشکی بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای، اجتناب کنند؛ به عبارت دیگر ، لحن قطعنامه 2231 در رابطه با برنامه موشکی ایران غیرالزام آور است و ضمانت اجرایی درباره آن وجود ندارد.   

موضوعی که مورد تاکید بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نیز قرار گرفته است؛ وی در واکنش به گزارش اخیر دبیرکل سازمان ملل گفته است که "موشک‌های بالستیک ایران به دلیل آنکه برای حمل کلاهک‌های هسته‌ای طراحی نشده‌اند به هیچ عنوان در حیطه صلاحیت قطعنامه ۲۲۳۱ قرار نمی گیرند".