: در برنامه «جام از نگاه دو» که شنبه شب از شبکه2 سیما پخش شد، به دفعات از بینندهها خواسته شد که اگر هنوز از تماشای بازی ایران و استرالیا (مقدماتی جام جهانی 98) لذت میبرید برای حمایت از تیم ملی، کلمه «ایران» را به شماره 9090 پیامک کنید تا در قرعه کشی سفر به استرالیا برای تماشای بازیهای تیم ملی در جام ملتهای آسیا شرکت کنید. بینندگانی که به خاطر تبلیغات برنامه پیامک ارسال کردند از یک نکته غافل بودند که این حمایت چه هزینهای برای آنها در بر خواهد داشت.
به گزارش و به نقل از گزارشی که محمدصادق عابدینی در "جوان" ارائه کرده هرگونه کسر اعتبار و اعمال هزینه برای مشترکان اپراتورهای تلفن همراه ملزم به اطلاع رسانی و اختیار مشترک است. در مورد شرکتهای کارگزاری سامانههای پیامکی که اموری مانند مسابقات پیامکی و نظرسنجیها را ساماندهی میکنند نیز هرگونه کسر اعتبار و پرداخت هزینه از سوی مشترکان تلفن همراه باید هرماه با اطلاع رسانی باشد. در غیر این صورت مشترک دچار تظلم شده و حق شکایت به مراجع قانونی را دارد.
در برنامه «جام از نگاه دو» که در سالگرد بازی ایران و استرالیا روی آنتن رفت مجری برنامه چندین بار از بینندههایی که به یاد نوستالژی 8 آذر 76 پای تلویزیون نشسته بودند درخواست کرد در مسابقه پیامکی شرکت کنند. کسانی که به این درخواست جواب مثبت دادند کمی با پیامکی شوکه کننده روبهرو شدند. به ازای فرستادن پیامک هزینه 5 هزار تومانی از مشارکتکنندگان کسر شد و به ازای آن 5 هزار امتیاز برای حضور در قرعه کشی آپارتمان تهران، کیش، مشهد و شمال! یا 40 خودرو و 300 گوشی موبایل به دست آوردند.
تلفنهای پولی که املا میگویند و فال میگیرند
این اولین باری نیست که شبکههای تلویزیونی از حربه شمارههای پولی برای درآمد زایی استفاده میکنند. شمارههایی که با پیش شماره 909 آغاز میشوند شمارههای غیر رایگان هستند و تماس با آنها علاوه بر هزینه معمولی تماس حاوی هزینه ثانویهای نیز است که توسط مشتری پرداخت میشود. مشترکان خطوط مخابرات ابتدا زمانی که اینترنت هوشمند از طریق شرکتهای طرف قرارداد با مخابرات اقدام به فروش نوع جدیدی از اینترنت «دیال آپ» کردند با این خطوط آشنا شدند.
شمارههایی که با 909 آغاز میشد و با برقراری ارتباط با آنها مشترک به اینترنت دیال آپ دسترسی پیدا میکرد و هزینه آن در اولین قبض تلفن اعمال میشد. بعد از آن این گونه تلفنها کاربردهای بیشتری نیز پیدا کردند. از تلفنهای قصهگو، فالگیر و لطیفهگو گرفته تا تلفنهایی که برای بچهها لالایی میخواندند و به دانشآموزان املا میگفتند. هر کدام از این خدمات تنها با ارتباط تماس تلفنی برقرار میشد و هزینه به ازای هر تماس و مدت زمان برقراری ارتباط از صاحب خط تلفن اخذ میشد. هم اکنون نیز شبکه «پویا» به طور مشخص در خصوص برنامههای مرتبط با کودکان از این سامانه تلفنی استفاده میکند.
پیامک بزن برو استرالیا
هر چه بر میزان حضور برنامههای مشارکتی در تلویزیون افزوده میشود، بر تعداد خطوط 909 نیز افزوده شده و کاسبی پنهانی در این بین به راه افتاده است. برنامه مشارکتی «ورزش از نگاه دو» که «جام از نگاه دو» نیز نامیده میشود از جمله برنامههای نو ظهوری است که سعی دارد با دعوت از مهمانان اسمی دربرابر «90» شبکه 3 اسم و رسمی برای خود به هم بزند. برگزاری مسابقات پیامکی با جوایز اغراق آمیزی چون «سفر به برزیل برای تماشای جام جهانی»، «هواپیمای دو نفره»، « ویلا در کیش» و «سفر به استرالیا» به عنوان باشگاه هواداران تیم ملی از جمله آیتمهای پولساز این برنامه است. این مسابقات در یک چند ضلعی شکل میگیرد که یک سر آن سازمان صدا و سیما و اضلاع دیگرش فدراسیون فوتبال، شرکت مخابرات، اپراتورهای تلفن همراه و شرکت «فناپ» (شرکت فناوری اطلاعات و ارتباطات پاسارگاد آریان) از زیر مجموعههای بانک پاسارگاد تشکیل میدهد. گویا فناپ کارگزاری مخابرات را بر عهده دارد و جوایز مسابقات را نیز متقبل میشود. مسابقه هایی که با یک بار شرکت در آن به صورت روزانه مبلغی از حساب مشترک کم میشود و هیچ راهنماییای نیز از سوی برگزار کنندگان درباره چگونگی انصراف از ادامه حضور در مسابقه ارائه نمیشود.
باورپذیری کار سختی نیست
متأسفانه حتی رسانههای وابسته به صدا و سیما نیز به عنوان مبلغ شرکت در این مسابقات اخبار جهتداری را منتشر میکنند. به طور مثال باشگاه خبرنگاران جوان طی گزارشی با پرداختن به جایزه «پژو 206» و اینکه پسری با گوشی پدرش اس ام اس داده و پدر برنده خودرو شده است، مینویسد: باورپذیری کار سختی نیست. پدر برنده پژو 206 قبلی باور نمیکرد که با یک پیامک به 9090 توسط پسرش پژو برده است. کلی طول کشید تا روی صفحه تلویزیون باور کرد که هم از تیم ملی کشورش حمایت کرده و هم برنده خوش شانس هفته قبل بوده است ! تو هم ببین باور میکنی یا نه؟ تصمیم با خودت.
اما کامنتهای خوانندگان این گزارش جالب توجه است و نشانه عمق فاجعهای است که صدا و سیما به بهانه درآمدزایی در حال دامن زدن به آن است. یکی از کامنتگذاران نوشته است:«آقا یکی به ما بگه چطوری حمایت از تیم ملی رو لغو کنیم. به خدا همه شارژم رفت.»در کامنت دیگر آمده است:«من تا الان نزدیک 20 هزار تومان پیاده شدم. اما هنوز امید دارم که پژو رو ببرم»، مخاطبی دیگر نوشته:«ما اگر نخواهیم از تیم ملی حمایت کنیم باید کیو ببینیم...؟؟؟» کاربری به نام قاسم در اعتراض به روش عضویت این باشگاه مینویسد:«بدون اینکه بخوام عضوم کردند و هر روز 120 تومان از شارژمو کم میکنند، با این کارا توقع دارند موفق هم بشن» و مخاطب دیگری نوشته است:«آقا اینا انگار ول کن نیستن. هر روز 120 تومن دارن از ما پول کم میکنن. بابا دیگه نمیخوام. چه جوری کنسلش کنیم آقا!؟»
درآمدزایی به هر وسیلهای، معضلی است که صدا و سیما به آن دچار شده است
کسانی که از ادامه این راه هزینه بر و از حمایت غیر منطقی که باشگاه به آنها اجبار کرده است خسته شدهاند میتوانند کلمه «off» را به 9090 ارسال کنند.
درآمدزایی به هر وسیلهای، معضلی است که صدا و سیما به آن دچار شده است. جولان اسپانسرها در برنامههای مشارکتی و پیدا کردن راههای نو برای کسب درآمد، باعث شده است تا میزان مقبولیت تلویزیون در سراشیبی تندی قرار بگیرد. یکی از اولین اظهارات اصغر پور محمدی معاون جدید سیما، درباره کاهش میزان آگهیهای تلویزیونی و کم شدن برنامههای مشارکتی میتواند اقدامی دیرهنگام اما مؤثر در جلوگیری از تبدیل بیش از پیش سازمان صدا و سیما به بنگاه تبلیغاتی و کسب درآمد باشد.