پاسخ وکیل آنلاین: خواسته «ابطال شهادت» یا «ابطال گواهی کذب» به این عنوان، اصولاً قابل استماع نیست؛ زیرا شهادت، عمل حقوقی نیست که قابلیت ابطال داشته باشد. ابطال اصولاً در خصوص اعمال حقوقی و معاملاتی مطرح میشود، در حالی که شهادت، اظهاری است که شخص نزد مقام قضایی بیان میکند و اعتبار و ارزش اثباتی آن در جریان رسیدگی مورد ارزیابی قرار میگیرد.
بنابراین، در صورتی که شخصی مدعی باشد شاهد برخلاف واقع شهادت داده است، موضوع صحیح از نظر حقوقی، اثبات کذب بودن شهادت و بیاعتباری آن در رسیدگی مربوط است، نه طرح دعوا با خواسته ابطال شهادت.
شهادت دروغ نزد مقام رسمی قضایی، در صورت تحقق شرایط قانونی، میتواند واجد وصف کیفری باشد. مطابق ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هر کس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد، به مجازات مقرر در قانون محکوم خواهد شد. بنابراین، چنانچه کذب بودن اظهارات شاهد و سایر شرایط قانونی احراز شود، موضوع میتواند از جنبه کیفری نیز قابل پیگیری باشد.
از سوی دیگر، اگر شهادت خلاف واقع در صدور رأی دادگاه مؤثر بوده باشد، اثبات کذب بودن آن ممکن است بر وضعیت رأی صادرشده نیز اثر بگذارد. مطابق بند ۶ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه حکم دادگاه مستند به شهادت شهودی باشد که پس از صدور حکم، به موجب حکم دادگاه ثابت شود شهادت آنان خلاف واقع بوده است، این امر از جهات اعاده دادرسی محسوب میشود.
بنابراین، شهادت قابلیت ابطال به معنای حقوقی آن را ندارد و طرح دعوا با عنوان «ابطال شهادت» یا «ابطال گواهی کذب» اصولاً خواسته صحیحی محسوب نمیشود. در صورت ادعای شهادت خلاف واقع، حسب مورد باید نسبت به اثبات کذب بودن شهادت و بیاعتباری آن در پرونده اقدام شود و در صورت تحقق شرایط قانونی، موضوع میتواند از جنبه کیفری نیز پیگیری شده و چنانچه رأی صادرشده مستند به آن شهادت بوده باشد، امکان استفاده از طرق قانونی اعتراض به رأی، از جمله اعاده دادرسی، بررسی شود.